Στην Ενότητα αυτή θα παρουσιάσουμε θέματα και αποσπάσματα που δεν εντάσσονται στις προηγούμενες ενότητες

Ο Πέτρος Παπαπολυβίου,, αναπληρωτής Καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστημίο Κύπρου, παρουσιάζει στο κοινό της Λευκωσίας, τα σχέδια του Ιωάννη Καποδίστρια για τον Ελληνισμό.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Ι.Καποδίστριας ίσως να ήταν και ο μόνος πραγματικά 'ενωτικός' Κυβερνήτης της Ελλάδας όσον αφορά την Κύπρο και τον Ελληνισμό της ανατολής όταν δεν υπήρχε καν Ελληνικό κράτος.

Από την εκδήλωση: 'Καποδίστριας: Ένας διαχρονικά επίκαιρος κυβερνήτης',

Διοργανωτής: 'Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού'

 

Τά δύο αὐτά ὀνόματα ἀποτελοῦν ὁμολογουμένως τό καύχημα τῶν Ἑλλήνων. Ὁ Καποδίστριας πολιτικός μέ ἄριστη στρατηγική στούς χειρισμούς του καί ὁ Κολοκοτρώνης στρατηγός μέ ζηλευτή πολιτική διάκριση καί διορατικότητα. Δύο προσωπικότητες πού συνεργάστηκαν μεταξύ τους μέ ἀμοιβαῖο σεβασμό καί τιμή.[1] Δύο ἀκούραστοι συνοδοιπόροι μέ ἕναν καί μοναδικό σκοπό, τήν ἀνασύσταση καί ἀναγέννηση τῆς πατρίδος. Ἐνῶ αὐτοί πού παραμέρισαν τό προσωπικό τους συμφέρον γιά τό συμφέρον τοῦ γένους, οἱ συμπαρτιῶτες τους, ἀντί νά τούς ἀνταποδώσουν τήν δέουσα εὐχαριστία καί εὐγνωμοσύνη, τούς ἔλεγξαν καί τούς τιμώρησαν. Θέλησαν νά δομήσουν τό νεοσύστατο Ἑλληνικό κράτος μέ πυλῶνες τήν πίστη στόν Θεό καί τήν θυσιαστική προσφορά στά κοινά χωρίς ἰδιοτέλειες, καί τό πλήρωσαν.

Ἐν συνεχείᾳ θά ἐξετάσουμε ὁρισμένες πτυχές τῆς ζωῆς, τοῦ χαρακτήρα τους, τῆς δράσης τους, ἐπισημαίνοντας τά κοινά σημεῖα ἤ καί τίς διαφορές τῶν δύο αὐτῶν μεγάλων ἀνδρῶν, λαμβάνοντας χρήσιμες πληροφορίες, πολύτιμα συμπεράσματα, ἴσως καί ἀφορμές προβληματισμοῦ γιά τήν κατάσταση στίς μέρες μας, ἀφοῦ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται.

1831. Η Ελλάδα έχει μόλις την προηγούμενη χρονιά γίνει κράτος, έπειτα από μια επανάσταση που είχε αρχίσει δέκα χρόνια πριν και που διήλθε μέσα από τεράστιες περιπέτειες, σχεδόν αποτυγχάνοντας. Τώρα, όμως, έχει, για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της αποκτήσει σύνορα, διεθνή αναγνώριση και χτίζει τις πρώτες της δομές. Μέχρι που, μια μέρα σαν τη σημερινή, στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831, με το παλαιό ημερολόγιο της εποχής, ο πρώτος κυβερνήτης της χώρας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, πέφτει νεκρός από μία σφαίρα στο Ναύπλιο. Μια κακοδαιμονία που οι επιπτώσεις της φτάνουν, θα μπορούσε κανείς να πει, ακόμα μέχρι και σήμερα, ξεκινά για το νέο τόπο.

Ο φάκελος της δολοφονίας Καποδίστρια στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών είναι ένας από εκείνους που δεν άνοιξαν ποτέ: ακόμα μέχρι και σήμερα παραμένει διαβαθμισμένος με απόρρητα έγγραφα, γεγονός εξαιρετικά σπάνιο καθώς οι πιο πολλοί φάκελοι ανοίγουν τριάντα χρόνια μετά. Όμως όχι αυτός για τον Καποδίστρια. Ιστορικοί εικάζουν ότι οι πληροφορίες που περιέχονται εκεί για τη δολοφονία του, είναι συνταρακτικές.

Το τι σήμαινε ο Καποδίστριας για την Ελλάδα και το τι τραγωδία υπήρξε η δολοφονία του για τον τόπο, το ξέρουν όλοι. Εκείνο που ελάχιστοι στην Ελλάδα δυστυχώς ακόμα γνωρίζουν, είναι το τι σήμαινε ο Καποδίστριας για μία άλλη χώρα με την οποία είχε εμπλακεί πολύ ενεργά ως διεθνής διαμεσολαβητής εκπρόσωπος του Τσάρου, πριν έρθει στην Ελλάδα: την Ελβετία.

Ενα κείμενο προς τιμή του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας απο τον πρέσβη της Ελβετίας στην Αθήνα κ. Lorenzo Amberg
 
Πριν από λίγες ημέρες, tovima.gr, δημοσίευσε ένα κείμενο σχετικά με την άγνωστη σε πολλούς δράση του Ιωάννη Καποδίστρια στην Ελβετία και το ρόλο του στην ουδετερότητα της χώρας αλλά και την ενσωμάτωση των καντονιών της Γενεύης και του Βο (Λωζάννη) σε αυτήν. Το ζήτημα συγκέντρωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ίσως σε αντιδιαστολή με τη θλιβερή πραγματικότητα ότι ενώ οι Ελβετοί τιμούν τον Καποδίστρια για την προσφορά τους στη χώρα τους, στην Ελλάδα, την πατρίδα του, δολοφονήθηκε, τη στιγμή που σχεδίαζε να χτίσει από το μηδέν ένα νέο ελεύθερο κράτος. Στα πλαίσια της συζήτησης που προκάλεσε το εν λόγω κείμενο, ο πρέσβης της Ελβετίας στην Αθήνα κ. Lorenzo Amberg απέστειλε στο Βήμα ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κείμενό του σχετικά με το ίδιο ζήτημα, το οποίο βασίζεται σε ομιλία του στην Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας στις 23 Σεπτεμβρίου 2011 προς τιμή του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας.

Το ακόλουθο κείμενο αφορά κάποιες πτυχές της ζωής αυτού του μεγάλου πολιτικού άντρα που υπήρξε ο Ιωάννης Καποδίστριας· ειδικά το ρόλο που διαδραμάτισε στη θεσμική αναδιοργάνωση της Ελβετίας, καθώς και στην ενδυνάμωση του καθεστώτος της μόνιμης ουδετερότητας. Δεν το γράφω ως ιστορικός, αφού δεν έχω αυτή την ιδιότητα, αλλά ως ευγνώμων πολίτης, όπως επίσης και ως διπλωματικός εκπρόσωπος της σύγχρονης Ελβετίας, η οποία, χωρίς εκείνον, αναμφίβολα, δεν θα ήταν αυτό που είναι σήμερα.

Πρώτη αποστολή του Καποδίστρια στην Ελβετία από τον Σεπτέμβριο 1813 ως τον Νοέμβριο του 1814

Ο Καποδίστριας εισέρχεται στην ελβετική ιστορία σε μια κρίσιμη στιγμή, ενώ επικρατεί το συγκεντρωτικό κράτος, το οποίο θέλησε να δημιουργήσει η Γαλλία, κατόπιν της εισβολής της το 1798 στην Ελβετία, και καταλήγει σε μια κατάσταση χάους, πραξικοπημάτων και αναρχίας το 1802. Ο Ναπολέων, έχοντας αποσύρει τα στρατεύματά του, επιβάλλει τότε στους Ελβετούς το καθεστώς της ομοσπονδίας. Επιστρέφει στα καντόνια τις εξουσίες τους και καταργεί την κεντρική κυβέρνηση. Πρόκειται για μια «διαμεσολάβηση» ανάμεσα στα αριστοκρατικά και στα προοδευτικά καντόνια, αλλά πρόκειται πρωτίστως για «επιβολή». Το κάθε καντόνι έχει το δικό του σύνταγμα, αλλά αυτά τα συντάγματα είναι περίπου όμοια και δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις ιστορικές, θρησκευτικές και γλωσσολογικές ιδιαιτερότητες του κάθε καντονιού. Η Ελβετία, μεταξύ του 1802 και του 1813 γίνεται ακόμα πιο εξαρτημένη από τη Γαλλία από ό,τι στο παρελθόν. Είναι υποχρεωμένη να διαθέσει 16.000 στρατιώτες στον στρατό του Ναπολέοντα, προκειμένου να λάβουν μέρος στους διάφορους πολέμους, με αποτέλεσμα σημαντικές ανθρώπινες απώλειες, κυρίως κατά την Ρωσική εκστρατεία.

 

Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος σὲ συνεργασία μὲ τὴν Ἱερά Μητρόπολη Ἀργολίδος καὶ τὸ Δήμο Ναυπλιέων την Παρασκευή 30 Μαΐου, το Σάββατο 31 Μαΐου καὶ τὴν Κυριακή 1 Ἰουνίου 2014 διοργανώνουν στην Αθήνα και τὸ Ναύπλιο ἐκδηλώσεις  γιὰ τὴν προσωπικότητα τοῦ πρώτου Κυβερνήτη τῆς Ἑλλάδος Ἰωάννη Καποδίστρια, σύμφωνα μὲ τὸ ἀκόλουθο πρόγραμμα:

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ - ΑΘΗΝΑ
 
Ημερίδα στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής Αθηνών.
 
Πρόεδρος Συνεδρίας: Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος, Πρόεδρος της Ε.Σ.Ε. Πολιτιστικής Ταυτότητας
17.00:Έναρξις της Ημερίδος. Χαιρετισμός του Μακαριώτατου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου. Χαιρετισμός του Αντιπροέδρου της Ελληνικής Κυβερνήσεως και Υπουργού Εξωτερικών κ. Ευαγγέλου Βενιζέλου.
 
17.30-17.50:    Εισήγησις του Ελλογιμωτάτου κ. Ανδρέου Κούκου, Καθηγητού Νεωτέρας Ιστορίας στη Σχολή Εθνικής Αμύνης και Προέδρου Εταιρείας Μελέτης Έργου «Ιωάννη Καποδίστρια», με θέμα: «Η δυναμική της στρατηγικής του Ιωάννη Καποδίστρια από την αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας στην Επτάνησο Πολιτεία έως την ίδρυση της Φιλομούσου Εταιρείας στην Βιέννη (1800-1814)».
 
17.50-18.10:    Εισήγησις του Αιδεσιμολογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου κ. Εμμανουήλ Γιαννούλη, Κληρικού της Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης, με θέμα: «Η άφιξις του Καποδίστρια στην Αίγινα, η ορκομωσία της πρώτης επισήμου Ελληνικής Κυβερνήσεως στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό και η διετής άσκησις της κυβερνητικής εξουσίας από το νησί (18280 1829)».
 
18.10-18.30:   Εισήγησις του Δρ Χαραλάμπους Μηνάογλου, Μέλους της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητας, με θέμα: «Η πολιτική θεωρία του Ιωάννη Καποδίστρια».
 
18.30-18.50:    Εισήγησις του Δρ Δημητρίου Μεταλληνού, Διδάσκοντος εις το Ιόνιον Πανεπιστήμιον, με θέμα: «Ο ελληνορθόδοξος ηγέτης Ιωάννης Καποδίστριας».
 
18.50:  Συζήτησις-λήξις της Ημερίδος.

 

ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΜΑΪΟΥ - ΝΑΥΠΛΙΟ19:00
-Ἔναρξις ἐκδηλώσεως εἰς τὸ Μητροπολιτικόν Ἱερόν Ναόν Ἁγίου Γεωργίου Ναυπλίου
-Χαιρετισμός Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καρυστίας καὶ Σκύρου κ.κ. Σεραφείμ, Ἀντιπροέδρου τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου.
-Χαιρετισμός Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἀργολίδος κ.κ. Νεκταρίου.
-Χαιρετισμός κ. Δημητρίου Κωστούρου, Δημάρχου Ναυπλιέων.
-Ὁμιλία ὑπό τοῦ κ. Βασιλείου Χαραμῆ, ἱστορικοῦ-φιλολόγου, τ. Προέδρου τοῦ Ἱδρύματος «ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» μὲ θέμα “Ὁ Καποδίστριας ὡς ὁ Ἐνσαρκωτής καὶ διάκονος τῶν ἀνθρωπιστικῶν ἀξιῶν”.
-Τὴν ὅλη ἐκδήλωση θὰ πλαισιώσῃ ἡ Χορωδία τοῦ Δήμου Ναυπλιέων.

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ - ΝΑΥΠΛΙΟ
07:00 -Συνοδική Ἀρχιερατική Θεία Λειτουργία εἰς τὸν Μητροπολιτικόν Ναόν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ναυπλίου, προεξάρχοντος τοῦΣεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καρυστίας καὶ Σκύρου κ.κ. Σεραφείμ, Ἀντιπροέδρου τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου.
-Καταληκτήριος ὁμιλία ὑπό τοῦ Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ.κ. Ἀνθίμου.

11:00 -Ὁδοιπορικό μνήμης τῶν συμμετεχόντων διὰ τῆς ὁδοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου πρὸς τὸν Ἱερόν Ναόν τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος,ὅπου θὰ πραγματοποιηθῇ ἐπιμνημόσυνος δέησις ὑπέρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τοῦ Ἰωάννου Καποδιστρίου.